Γράφω με AI σχεδόν κάθε μέρα: concept note, παρουσιάσεις, άρθρα σαν αυτό. Αν χρησιμοποιώ AI για να γράψω ένα κείμενο, οφείλω να το δηλώνω; Στη δική μου περίπτωση, ο ευρωπαϊκός κανονισμός δεν φαίνεται να μου επιβάλλει τέτοια υποχρέωση. Εγώ, πάντως, θέλω να το δηλώνω. Και θα εξηγήσω γιατί θεωρώ ότι αυτή η δήλωση δεν αφαιρεί τίποτα από την αξία ενός κειμένου ή από τον άνθρωπο που το υπογράφει.
Ας ξεκαθαρίσουμε τι εννοώ. Κείμενο με AI είναι ένα κείμενο του οποίου τη γλωσσική μορφή διαμόρφωσε, εν όλω ή εν μέρει, ένα γλωσσικό μοντέλο. Ο άνθρωπος όμως διατηρεί τον έλεγχο του περιεχομένου, αποφασίζει τι θα δημοσιευθεί και αναλαμβάνει την ευθύνη. Δεν μιλώ για κείμενα που βγαίνουν από ένα prompt και δημοσιεύονται αδιάβαστα. Αυτά έχουν συγγραφέα μόνο στο όνομα.
Τι ορίζει ο AI Act για το κείμενο με AI;
Από τις 2 Αυγούστου 2026 εφαρμόζεται το άρθρο 50 του ευρωπαϊκού κανονισμού για την τεχνητή νοημοσύνη. Η παράγραφος 4 αφορά, μεταξύ άλλων, στο κείμενο που παράγεται ή τροποποιείται τεχνητά και δημοσιεύεται για να ενημερώσει το κοινό σε θέματα δημόσιου ενδιαφέροντος. Σε αυτές τις περιπτώσεις προβλέπεται υποχρέωση γνωστοποίησης της χρήσης AI.
Η ίδια παράγραφος όμως προβλέπει μια εξαίρεση, και εκεί βρίσκεται όλο το ενδιαφέρον. Η συγκεκριμένη υποχρέωση δεν ισχύει όταν το κείμενο έχει υποβληθεί σε ανθρώπινο έλεγχο ή συντακτική επιμέλεια και κάποιο φυσικό ή νομικό πρόσωπο φέρει τη συντακτική ευθύνη της δημοσίευσης.
Αυτή είναι η δική μου περίπτωση. Κάθε κείμενο που υπογράφω το έχω διαβάσει, ελέγξει ως προς το περιεχόμενο, διορθώσει και εγκρίνει. Δεν περιορίζομαι σε μια τελευταία ματιά για ορθογραφικά λάθη. Ελέγχω τα επιχειρήματα, τις πληροφορίες και τις πηγές. Την ευθύνη την έχω εγώ, όχι το μοντέλο.
Το ερώτημα που μένει, επομένως, δεν είναι τόσο νομικό όσο προσωπικό. Θέλω να το δηλώνω;
Ο γλύπτης, ο τεχνίτης και ποιος υπογράφει
Ένας γλύπτης συλλαμβάνει την ιδέα, την αποτυπώνει σε σκίτσο, ίσως φτιάχνει και ένα πρόπλασμα. Μετά ένας τεχνίτης χυτεύει το έργο στο μέταλλο και στις διαστάσεις που θέλει ο γλύπτης. Ποιανού είναι το έργο; Κανείς δεν διστάζει: του γλύπτη. Το ίδιο ισχύει, πιστεύω, και για το κείμενο με AI.
Η αναλογία όμως δεν είναι τέλεια, και οφείλω να το πω. Ο τεχνίτης του χυτηρίου δεν προτείνει θέματα. Το AI προτείνει. Το θέμα αυτού του άρθρου, για να είμαι ειλικρινής, μου το πρότεινε το ίδιο το μοντέλο, ανάμεσα σε τρία άλλα.
Η πρόταση όμως δεν είναι το άρθρο. Από τις προτάσεις του επέλεξα εκείνη που με ενδιέφερε και αποφάσισα πώς θα την αναπτύξω. Βέβαια, η συνεισφορά του AI δεν περιορίζεται πάντα στη διατύπωση. Μπορεί να βοηθήσει στην έρευνα, στη διαμόρφωση επιχειρημάτων, να διατυπώσει αντιρρήσεις ή να προτείνει μια διαφορετική προσέγγιση. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι ποιος αποφασίζει τι θα κρατήσει και τι θα απορρίψει.
Εγώ διάλεξα αυτό το θέμα, εγώ αποφάσισα τι θα υποστηρίξει το άρθρο και εγώ θα κρίνω πότε είναι έτοιμο. Αυτό δεν σημαίνει ότι το AI δεν συνέβαλε στη δημιουργία του. Σημαίνει ότι η τελική κρίση και η ευθύνη παραμένουν δικές μου.
Γιατί ένα σωστό κείμενο μπορεί να είναι ξύλινο;
Πριν από λίγο καιρό ζήτησα από το AI ένα κείμενο στο δικό μου ύφος. Μου επέστρεψε κάτι άψογο: σωστή σύνταξη, σωστοί όροι, καθαροί ορισμοί. Το διάβασα και του απάντησα ότι ήταν ξύλινο και μηχανικό. Δεν είχε τη φυσική ροή του ανθρώπινου λόγου.
Αυτό είναι κάτι που συναντώ συχνά. Το AI μπορεί να σου δώσει σωστή γλώσσα, αλλά όχι πάντα τον ρυθμό που θέλεις. Ένα κείμενο μπορεί να είναι άψογο από τεχνική άποψη και παρ’ όλα αυτά να μην ακούγεται σαν να το έχει γράψει ο άνθρωπος που το υπογράφει.
Όταν συμβαίνει αυτό, κάνω ένα από δύο πράγματα. Συνήθως ξαναστέλνω το κείμενο με ακριβέστερες οδηγίες, μερικές φορές μαζί με ένα παλαιότερο άρθρο μου ως παράδειγμα. Αυτό είναι το πρόπλασμα: δεν εξηγείς στον τεχνίτη μόνο τι θέλεις, του το δείχνεις.
Άλλες φορές, όταν το μοντέλο με έχει απελπίσει, πιάνω το κείμενο και το διορθώνω μόνος μου. Αυτό είναι το φινίρισμα, εκεί που ο γλύπτης παίρνει ο ίδιος το εργαλείο. Είναι η δεύτερη ματιά πριν από την υπογραφή.
Έχει τύχει να χρειαστεί να ξαναγράψω ολόκληρες παραγράφους, ακόμη και αφού είχα δώσει επανειλημμένα οδηγίες στο μοντέλο. Δεν το θεωρώ αποτυχία της συνεργασίας. Απλώς, κάποια στιγμή είναι ευκολότερο να γράψεις αυτό που θέλεις παρά να προσπαθείς να εξηγήσεις πώς ακριβώς θέλεις να γραφτεί.
Η σφραγίδα του χυτηρίου δεν μικραίνει τον Ροντέν
Στη συλλογή του Ινστιτούτου Τεχνών του Ντιτρόιτ βρίσκεται «Η Εποχή του Χαλκού» του Ωγκίστ Ροντέν. Στη βάση του γλυπτού, κοντά στο αριστερό πόδι, υπάρχει η υπογραφή «Rodin». Στη δεξιά πλευρά της βάσης βρίσκεται η σφραγίδα «Alexis Rudier, Fondeur, Paris». Το ίδιο χυτήριο κατασκεύασε πολλά χάλκινα έργα του Ροντέν, μεταξύ αυτών και εκδοχές του «Σκεπτόμενου».
Ο Ροντέν δεν ανέθετε τη χύτευση σε όποιον έβρισκε. Το χυτήριο Rudier έγινε επίσημος χυτευτής των έργων του το 1902 και συνεργάστηκε μαζί του σχεδόν αποκλειστικά μέχρι τον θάνατό του, το 1917. Ήταν σταθερή συνεργασία, όχι περιστασιακή ανάθεση.
Η σφραγίδα του χυτηρίου δεν αφαιρεί τίποτα από την αξία του έργου του Ροντέν. Το έργο παραμένει δικό του, ενώ ταυτόχρονα γνωρίζουμε ποιος ανέλαβε τη χύτευσή του. Η αναφορά στον τρόπο κατασκευής δεν αμφισβητεί την πατρότητα.
Κάπως έτσι αντιμετωπίζω και τη χρήση AI στη συγγραφή. Δεν πιστεύω ότι η αναφορά της αφαιρεί κάτι από την πατρότητα ενός κειμένου. Προτιμώ να την αναφέρω, επειδή θεωρώ ότι ο αναγνώστης έχει δικαίωμα να γνωρίζει και τον τρόπο με τον οποίο εργάστηκα.
Πολλοί φοβούνται ότι αν δηλώσουν πως έγραψαν με AI, θα μικρύνουν το έργο τους. Εγώ πιστεύω το αντίθετο: η δήλωση δείχνει ότι ξέρεις τι κράτησες, τι απέρριψες και τι υπογράφεις.
Δεν περιμένω από όλους να κάνουν την ίδια επιλογή. Ούτε θεωρώ ότι κάθε χρήση AI είναι ίδια. Άλλο να ζητήσεις μια ορθογραφική διόρθωση, άλλο να αναθέσεις τη σύνταξη ενός ολόκληρου άρθρου. Και άλλο να δουλεύεις με το μοντέλο, να διαφωνείς μαζί του, να απορρίπτεις προτάσεις του και να ξαναγράφεις όσα δεν σε εκφράζουν.
Στη δική μου περίπτωση, το AI είναι πλέον μέρος της καθημερινής δουλειάς μου. Δεν βλέπω γιατί θα έπρεπε να το αποκρύπτω. Αντίθετα, προτιμώ να είμαι σαφής για το πώς χρησιμοποιώ αυτό το εργαλείο και για το ποιος έχει την ευθύνη όσων δημοσιεύονται με την υπογραφή μου.
Γι’ αυτό, και ενώ η συγκεκριμένη διάταξη του νόμου δεν μου το επιβάλλει, κλείνω με τη δική μου σφραγίδα.
Το άρθρο αυτό γράφτηκε με τη βοήθεια AI. Επέλεξα τι θα κρατήσω, τι θα αλλάξω και τι θα δημοσιεύσω. Την ευθύνη του περιεχομένου την αναλαμβάνω αποκλειστικά εγώ.
